ශ්‍රී ලාංකේය ආහාර සංස්කෘතියේ බතට, කිරිබතට, ආප්පයට වගේම රොටියටත් නැතුවම බැරි ප්‍රධාන අංග දෙකක් තමයි ලුණු මිරිස සහ කට්ට සම්බෝලය. බොහෝ දෙනෙක්, මේ ආහාර වර්ග දෙක එකක් ලෙස සලකා වරදවා වටහාගෙන තිබෙනවා.
සැබෑ හෙළ සූපවේදයට සහ ගැමි වහරට අනුව මේ දෙකෙහි පැහැදිලි වෙනසක් මෙන්ම, "කට්ට" යන නම නිර්මාණය වීමට ඉතාම සාධාරණ වාග්විද්‍යාත්මක හා ප්‍රායෝගික පසුබිමක් පවතිනවා.
"කට්ට" කියන වචනය හැදුණේ කෙසේද?
සිංහල භාෂාවේ "කට්ට" කියන යෙදුම අපේ ගැමි ජනතාව ඈත අතීතයේ සිටම භාවිතා කළේ යම් දෙයක පවතින අධික බව, දැඩි බව හෝ උපරිම තීව්‍රතාවය නිරූපණය කිරීමටයි.
අපේ එදිනෙදා වහර දෙස බැලූ විට මෙය මනාව පැහැදිලි වෙනවා:
- කට්ට අව්ව: ඉවසාගත නොහැකි, දැඩිව පිච්චෙන අව්ව
- කට්ට කරුවල: අතක් පයක් නොපෙනෙන තරම් ඝන අන්ධකාරය
- කට්ට සීතල: ඇටමිදුළු විනිවිද යන දැඩි ශීතල
- කට්ට කනවා: උපරිම දුකක්, මහන්සියක් හෝ වෙහෙසක් දරාගන්නවා
එමෙන්ම "කට" දවන, කට කපන, කටු අනිනවාක් මෙන් දිව පිච්චී යන අසීමිත සැර හැඟවීමටත් මේ මූලය සම්බන්ධයි. ඒ අනුව කිසිදු තෙතමනයක් සහිත අමුද්‍රව්‍යයක් මුලින් එකතු නොකර, වියළි මිරිස් කරල්වලින් පමණක් ලබාගන්නා අතිශය දැඩි සැර ගතිය නිසා මෙයට "කට්ට සම්බෝලය" යන නම පටබැඳුණා.
කට්ට සම්බෝල සහ ලුණු මිරිස් අතර සැබෑ වෙනස
සාම්ප්‍රදායික ගෘහණියන් සහ ගැමි මව්වරුන් සකස් කළ නියම වට්ටෝරුව දෙස බැලූ විට මේ වෙනස පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකියි:
1. නියම කට්ට සම්බෝලය (අධික සැර සංකලනය)
- අඩංගු ද්‍රව්‍ය: වියළි රතු මිරිස් කරල්, කැට ලුණු, උම්බලකඩ සහ දෙහි යුෂ පමණි.
- සකස් කරන ක්‍රමය: වංගෙඩියට වේළුණු රතු මිරිස් කරල් සහ ලුණු කැට දමා හොඳින් කොටා, පසුව එයට උම්බලකඩ දමා තළාගෙන, අවසානයේදී දෙහි යුෂ ස්වල්පයක් එක්කර ගනියි.
- සුවිශේෂත්වය: මෙහි සැර බාල කිරීමට හෝ දියාරු කිරීමට කිසිදු අමු ළූණු ගෙඩියක් එකතු කරන්නේ නැත. මිරිස් කරලේ සැබෑ සැර ඒ අයුරින්ම රැඳෙන බැවින් මෙය "කට්ට සැර" සම්බෝලයකි.
2. සාම්ප්‍රදායික ලුණු මිරිස
- අඩංගු ද්‍රව්‍ය: වියළි මිරිස් කරල් හෝ මිරිස් කැබලි, ලුණු, රතු ළූණු සහ දෙහි යුෂ (අවශ්‍ය නම් උම්බලකඩ).
- ක්‍රමය: මිරිස් ගලේ හෝ වංගෙඩියේ අඹරද්දී රතු ළූණු බහුලව එකතු කරයි.
- සුවිශේෂත්වය: රතු ළූණුවල ඇති පැණි රසය සහ යුෂ නිසා මිරිස්වල ඇති සැර දැවිල්ල සමනය වී මෘදු (paste) ස්වභාවයක් ගනියි.
ඇත්ත වශයෙන්ම උම්බලකඩ දැමූ පමණින් ලුණු මිරිසක් කට්ට සම්බෝලයක් වන්නේ නැත. රතු ළූණු එකතු කිරීම නිසා එහි "කට්ට සැර" නැතිවී සාමාන්‍ය ලුණු මිරිස් පදමට පත්වේ.
නියම කට්ට සම්බෝලයක් යනු, රතු ළූණු නොමැතිව, වියළි මිරිස් කරලෙන් සහ ලුණු කැටයෙන් පණ ගැන්වෙන, දිව පිච්චෙන "කට්ට" සැරක් දෙන සුවිශේෂී හෙළ අත්දැකීමකි.
0 comments :
Post a Comment